Substansa Asîdên Nukleîk: Blokên Avahiyê yên Jînê
هەموو کاروازانی تێبینکراو لازمی دەخات ئامیداڵانەکان بۆ چالاک بوونی زانستەکانی ژنتیک. ئەمە کەسایەکانی ئورگانیکی پێچەوانەیان هەیە کە لە نێوان ئامیداڵانەکان دەرکەوت، کە ئەوان یەکەمەوەی سەرچاوەی ڕێکخستنی ئامیداڵانە هەیە. ئەم مەزûدەیە خۆشەویستی، کاروبارەکان و گرنگی ئامیداڵانەکان بحث دەکات. Substanseya nûtroni .
١. سەرچاوەی ئامیداڵانەکان
ئامیداڵانەکان لە نێوان پۆلیمرەکانی ئەوەیە کە لەگەڵ گروپی فوسفات، شەکری پێنتۆز (ریبوس یان دیۆکسیریبوس) و بازی نیتروژێنی دەرکەوتەوە. دیۆکسیریبونوکلئیک اسید (DNA) و ریبونوکلئیک اسید (RNA) جۆرەکانی گشتی ئامیداڵانە هەیە. DNA ھەموو کاروازان بۆ ڕێگای کاریگەری ژیان، کاروبارەکان و بازنیشتن بۆ گەلی کاروازان هەیە، لەماوەیەکی RNA بۆ سازکردنی پروتئین و ئەنجامدانەوەی ژێنەکان دەستێکی دەکات.
٢. کاروباری ئامیداڵانەکان
DNA herî tiştên cîyazî ên pargêzdar dike ku karakeristikên yek jîwane têne giranîn. Selayî ewarî di navokiyên înan de li ser nûtronên wan de ye, lê selayî prokarîotîk di cytoplasm (sîfrat) wan de ye. Li jor din, RNA li binê rêbaza bikar bîne ji bo vê şandina cîyazî ya ji DNA re bi proteinên derbas kirin li destpêkê ya translasion. Nermînên mîna wekî mRNA (messenger RNA), rRNA (ribosomal RNA), û tRNA (transfer RNA) dike. Her tipa wê li benda xwe yên di destpêkê ya synthesisên protein de wereşandin.
٣. Maheytî ya Madaran Nucleic
Her jîwane li ser wan molêkulên navnîsha nucleic bikejîn da ku ji bo zindî ya an ji bo veşartkirina xwe ya hereket dikin, çunki wan evolusyonê tênis bidin. Wan tiştên piştgirî ya parast kirin ji neslê ya tevahî re ta neslê ya din re bidin, emî wergera neşejiya berdewamî di pêşperiyayên heman de wekî gerînakirina toma. Ji hemû tîrî, madaran nucleic di dîtî ya şandina gene expression de têne dîtin ku bi wê têne destpêkê ya responsên sêlê di qademekekî de ku guhertoyên li sergirê ya alîkariyê ya perwerdeyê wan de hatine dîtî.
٤. Amalên Madaran Nucleic
لە سەرچاوەکانی چالاککردنی نەوەترین کاربڕوان لە گشتیەکانی چونکە دەروازەی جیهانی هێڵ، بایۆتەکنۆلۆژی و ڕێکخراپەی ئەمەریکاری، پێشکەشی زۆر گرنگ لەسەر ئاسایی نووسینەکان دەربڕێت. نووسینەکردنی DNA یەکێکە لە تەکنیکەکانە کە ژینەتیکەکان بەدەست دێت و باشتر بوونی چاودێرەوە لە بەماریەکانی ژینەتیکی و کارکردنەوەی ڕێکخراپەی ئەمەریکاری بە شێوازێکی خوارەوە دەتوانێت. مثلاً، تەکنیکەکە لە سەرکەوتنی RNA دەتوانێت بەرەو سەرکەوتنی ژێنەکانی خاڵکی بێت و ئەمە لەسەر ئامادەبوونی بەرامبەر لە بەماریەکانی ژێنەکەوەیەکانی ژێنەکەوەیەکانی کەancer یان هەتا HIV.
لە دەستپێکەوە، ئاسایی نووسینەکان لە کاتێکدا بەردەوام بە شێوەیەکی ژیانی هەیە، چونکە ئەوە بۆ کۆدکردنی نموونەیەکی بۆ هەموو ئاستێکان بەکار هێنا دەبن. ئەوەیان ڕوونکردنەکانی ژورەوەیەکانی ژورەوەیەکان و فانکشنەکانی ئەوەیانیان دەبێت کە ئەوەیان بۆ بەرزبوون و ئەوەیان بۆ بەرزبوون و ئەوەیان بۆ بەرزبوون و ئەوەیان بۆ بەرزبوون و ئەوەیان بۆ بەرزبوون و ئەوەیان بۆ بەرزبوون و ئەوەیان بۆ بەرزبوون و ئەوەیان بۆ بەرزبوون و ئەوەیان بۆ بەرزبوون.